Przy Szarej waży się przyszłość komunalnego mieszkania. Studenci pokazali drogę

Na ulicy Szarej nie chodziło o zwykły projekt budynku. W Gliwicach sprawdzano, czy w miejscu z historią da się połączyć mieszkania komunalne, śródmiejską pierzeję i nową zabudowę bez przypadkowych kompromisów. W konkursie Politechniki Śląskiej studenci pokazali kilka wariantów, a miejska komisja wybrała te, które najlepiej łączą liczbę mieszkań z jakością codziennego życia. Teraz zwycięska koncepcja ma stać się punktem wyjścia do dalszych prac.

• Szara między śladem historii a nową zabudową
• Studenci sprawdzili kilka wariantów zamiast jednego gotowca
• Najlepsza praca zostaje w grze o nową ulicę

Szara między śladem historii a nową zabudową

Ulica Szara leży w miejscu, które w najbliższych latach może mocno zmienić swój charakter. W sąsiedztwie planowane są większe prywatne inwestycje mieszkaniowe, dlatego miasto chce, by obok nich pojawił się także dobrze zaprojektowany zasób komunalny – nie przypadkowy i nie „na doczepkę”, lecz taki, który domknie ulicę i uporządkuje jej zabudowę.

To właśnie dlatego teren przy dawnej zabudowie związanej z kompleksem Huty Gliwice stał się przedmiotem konkursu. W obszarze opracowania stoi budynek objęty ochroną planistyczną, ale jego stan nie daje prostych odpowiedzi. W grę wchodziło więc nie tylko samo zachowanie obiektu, lecz także pytanie, jak rozwiązać całą działkę tak, by nie stracić śladu miejsca i jednocześnie nie zmarnować jego potencjału.

„Przy ul. Szarej nie chodziło o prostą odpowiedź: zostawić albo wyburzyć”.

Właśnie ten dylemat stał się osią całego przedsięwzięcia. Liczyło się nie tylko to, ile mieszkań da się tam zmieścić, ale też jak będą doświetlone, jak zostaną przewietrzone i czy nowy budynek nie rozbije rytmu ulicy złożonej z nielicznych, ale ważnych kamienic.

Studenci sprawdzili kilka wariantów zamiast jednego gotowca

Miasto nie zamówiło od razu jednego projektu. Postawiono na konkurs studencki, żeby porównać różne podejścia do tego samego problemu. Studenci Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej pracowali nad układami galeriowymi, klatkowymi i punktowymi, a także nad tym, co zrobić z historycznym budynkiem – zachować go, przekształcić czy oprzeć całą koncepcję na innym rozwiązaniu.

Komisja patrzyła szerzej niż tylko na bilans mieszkań. Oceniano jakość codziennego użytkowania: dostępność architektoniczną, przewietrzanie, dostęp światła, przestrzenie wspólne, zieleń i sposób wpisania nowej zabudowy w ulicę. Konkurs zorganizowała Katedra Projektowania Architektury Mieszkaniowej i Użyteczności Publicznej RAr-2 na Politechnice Śląskiej w ramach inżynierskiego projektu dyplomowego. Założenia merytoryczne przygotowała miejska urbanistka Agata Twardoch, która brała też udział w konsultacjach w trakcie semestru.

W ocenie uczestniczyli przedstawiciele miasta i instytucji zajmujących się mieszkaniami oraz ochroną zabytków – od Departamentu Mieszkalnictwa i Planowania Przestrzennego, przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej i ZBM I TBS, po Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Najlepsza praca zostaje w grze o nową ulicę

Najwyżej oceniono projekt Martyny Maziarz, przygotowany pod kierunkiem prof. PŚ Małgorzaty Balcer-Zgrai. Komisję przekonało zachowanie elewacji historycznego budynku i połączenie jej z nową zabudową, która wykorzystuje działkę znacznie pełniej. W tej koncepcji zmieściło się 36 mieszkań, czyli najwięcej spośród wyróżnionych prac. Ważne było też utrzymanie od strony ulicy podziału na trzy części, dzięki czemu nowy fragment zabudowy lepiej nawiązuje do pionowego rytmu śródmiejskich kamienic.

Drugą nagrodę otrzymała Oliwia Stan, pracująca pod kierunkiem prof. PŚ Tomasza Wagnera. Jej projekt przewiduje 32 mieszkania i mocno stawia na funkcjonalność. Komisja doceniła przede wszystkim atrium doświetlane od góry, rozwiązanie pozwalające na naturalne przewietrzanie mieszkań na przestrzał, a także bezbarierowe wejście i pomieszczenia wspólne w parterze.

Trzecie miejsce przyznano Paulinie Morawiec, której praca powstała pod kierunkiem dr. Jacka Krycha. W tej koncepcji zwrócono uwagę na przemyślane strefy zieleni, przestrzenie wspólne, otwarcie pierzei i zróżnicowanie brył, które poprawia kompozycję całego zespołu i daje dobre warunki doświetlenia.

Wyróżnienia trafiły do Weroniki Przybylak, Jakuba Bańskiego i Julii Rupik.

Po konkursie nie ma mowy o odłożeniu sprawy do szuflady. Zwycięska praca ma stać się podstawą do opracowania bardziej szczegółowej koncepcji, a dopiero potem projektu budowlanego. To oznacza, że na tym etapie miasto nie dostaje jeszcze gotowego budynku, ale już ma mocny materiał do dalszych decyzji – i to przygotowany po sprawdzeniu kilku ścieżek, a nie po wyborze jednej na ślepo.

„Konkurs studencki na zabudowę ulicy Szarej dał nam świeże spojrzenie” – podkreśliła prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka. Jak zaznaczyła, chodzi też o program budowy tysiąca mieszkań na wynajem, który ma łączyć politykę społeczną, architekturę i urbanistykę oraz rozwijać zasób komunalny i formułę TBS.

Zwycięskie prace można oglądać do końca lipca przed salą nr 147 na pierwszym piętrze Urzędu Miejskiego przy ul. Zwycięstwa 21.

na podstawie: UM Gliwice.