Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Gliwicach - kontakt, godziny, zasoby archiwalne

Gliwicki oddział Archiwum Państwowego w Katowicach to jedna z kluczowych placówek archiwalnych na Górnym Śląsku. Przechowuje ponad 248 tysięcy jednostek archiwalnych sięgających XV wieku, w tym bezcenne akta miasta Gliwic, dokumenty sądowe z okresu pruskiego oraz zbiory rodzin szlacheckich. Placówka mieści się w zabytkowym budynku dawnej ujeżdżalni pruskich ułanów przy ul. Zygmunta Starego — pierwszym w regionie obiekcie specjalnie zaadaptowanym dla potrzeb archiwalnych.
Redakcja gliwiceonline.pl dokłada szczególnych starań, by informacje na tej stronie były rzetelne i aktualne. Jeśli mimo to zauważysz błąd, zgłoś go redakcji.
Szukam adresu i telefonu → Kontakt i siedziba Chcę sprawdzić godziny otwarcia czytelni → Kontakt i siedziba Chcę skorzystać z pracowni naukowej i księgozbioru → Pracownia naukowa i księgozbiór Chcę sprawdzić, co znajdę w zasobach archiwum → Zasób archiwalny — co znajdziesz w Oddziale Szukam akt do badań genealogicznych → Zasób archiwalny — co znajdziesz w Oddziale Chcę poznać historię archiwum → Historia Oddziału Chcę złożyć wniosek o udostępnienie dokumentów → FAQ Chcę dowiedzieć się, jak uzyskać kopie lub skany akt → FAQ Szukam świadectwa pracy → FAQ Chcę prowadzić kwerendę genealogiczną na miejscu → FAQ Chcę zapisać szkołę na lekcję archiwalną → FAQ
Kontakt i siedziba
Oddział znajduje się w centrum Gliwic, w zabytkowym budynku przy ul. Zygmunta Starego 8. To tu przyjmowane są wnioski o udostępnienie dokumentów, prowadzone kwerendy na miejscu oraz działa pracownia naukowa z bogatym księgozbiorem.
Adres: ul. Zygmunta Starego 8, 44-100 Gliwice
Telefon: 32 2314440
Czytelnia i biblioteka są dostępne w ograniczonym zakresie dni — warto zaplanować wizytę z wyprzedzeniem:
| Dzień tygodnia | Godziny otwarcia |
|---|---|
| poniedziałek | 8:30 16:30 |
| wtorek | 8:30 14:30 |
W pozostałe dni tygodnia czytelnia nie pracuje. Przed przyjazdem warto potwierdzić telefonicznie dostępność konkretnych zbiorów — nie wszystkie materiały udostępniane są od ręki, niektóre wymagają wcześniejszego zamówienia.
Pracownia naukowa i księgozbiór
Pracownia naukowa działa w ramach czytelni — korzystają z niej zarówno profesjonalni historycy, jak i amatorzy genealogii prowadzący własne badania rodzinne. Do dyspozycji badaczy pozostaje unikatowy księgozbiór oddziału, zawierający publikacje regionalne, przewodniki po zasobach oraz opracowania pomocnicze.
Warto zwrócić uwagę na oryginalne wyposażenie archiwum — regały aktowe, szafki katalogowe i część mebli pochodzą z czasów, gdy budynek pełnił funkcję nowoczesnego centrum archiwalnego pruskiego Górnego Śląska. To rzadko zachowany fragment historii samej instytucji.
Więcej aktualności z Gliwic znajdziesz na stronie głównej gliwiceonline.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na gliwiceonline.pl/wydarzenie.
Zasób archiwalny — co znajdziesz w Oddziale
Gliwicki oddział gromadzi materiały z miast Gliwice i Zabrze oraz ziemskiego powiatu gliwickiego. Zasób liczy 357 zespołów i zbiorów, obejmujących dokumentację od XV wieku po czasy współczesne.
Dla genealoga szczególnie cenne są:
- akta miasta Gliwic (1403–1944) — księgi miejskie, rejestry ludności, dokumenty urzędowe
- akta sądów obwodowych (Amtsgericht) z Gliwic (1801–1945), Zabrza (1791–1945) i Pyskowic (1775–1945) — spory cywilne, karno-rodzinne, sprawy spadkowe
- akta Sądu Krajowego w Gliwicach (Landgericht, 1884–1943) — sprawy o wyższej wartości
- dokumenty rodzin szlacheckich: Welczkowie z Łabęd (1636–1905), Baildonowie z Łubia (1795–1940), baronowie von Durant z Wielowsi (1755–1908)
Największą część zasobu stanowią akta zakładów przemysłowych — koncerny, huty, kopalnie i fabryki regionu. Z okresu powojennego zachowała się dokumentacja administracji samorządowej i państwowej z Gliwic, Zabrza oraz powiatu gliwickiego.
Osobno warto wspomnieć o zbiorach specjalnych: mapach i planach (1587–1995), fotografiach i rycinach (1851–1860), pieczęciach (1850–1950) oraz materiałach ulotnych.
Historia Oddziału
Początki gliwickiego archiwum sięgają Archiwum Miejskiego (Stadtarchiv Gleiwitz), które pierwotnie mieściło się w staromiejskim ratuszu. W 1936 roku, staraniem władz miejskich, przebudowano budynek dawnej ujeżdżalni pułku pruskich ułanów — pierwszy na pruskim Górnym Śląsku obiekt specjalnie przystosowany do przechowywania dokumentów archiwalnych, z profesjonalnymi regałami i pudłami archiwalnymi.
Po wyzwoleniu, w marcu 1945 roku, Archiwum Miejskie rozpoczęło działalność jako komórka polskiego Zarządu Miejskiego. Sześć lat później, w 1951 roku, zostało włączone do państwowej służby archiwalnej jako oddział wojewódzkiego Archiwum w Katowicach — funkcję tę pełni do dziś.
FAQ
1. Jak napisać prośbę o wydanie dokumentów z archiwum? Wniosek o udostępnienie dokumentów można złożyć osobiście w czytelni lub przesłać pocztą na adres Oddziału. Warto wcześniej skontaktować się telefonicznie — niektóre zespoły wymagają specyficznego opisu lub dodatkowych informacji ułatwiających odnalezienie akt.
2. Jak uzyskać dokumenty z Archiwum Państwowego? Dokumenty udostępniane są w formie oryginałów do przeglądania na miejscu (w czytelni), kopii poświadczonych lub skanów. O sposób udostępnienia decyduje wnioskodawca przy składaniu prośby, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z stanu zachowania materiałów.
3. Ile kosztuje wydanie świadectwa pracy z archiwum? Archiwum nie wydaje świadectw pracy — te przechowuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). W gliwickim oddziale można natomiast odnaleźć dokumenty zakładów pracy, akta osobowe z okresu przed 1945 rokiem lub dokumentację przemysłową — szczegóły dotyczące odpłatności za kopie i skany warto ustalić bezpośrednio przed złożeniem wniosku.
4. Gdzie znajduje się Archiwum Państwowe w Katowicach? Centrala Archiwum Państwowego w Katowicach mieści się w Katowicach — gliwicki oddział to jedna z kilku placówek terenowych obsługujących region. Do celów genealogicznych i lokalnych badań historycznych związanych z Gliwicami, Zabrzem i powiatem gliwickim właściwy jest właśnie oddział przy ul. Zygmunta Starego 8.
5. Czy można prowadzić kwerendę genealogiczną na miejscu? Tak — pracownia naukowa i czytelnia udostępniają zbiory niezbędne do badań genealogicznych: akta metrykalne, księgi ludności, spisy mieszkańców, dokumenty sądowe i notarialne. Warto jednak pamiętać, że część materiałów wymaga wcześniejszego zamówienia, a dostęp do niektórych zespołów może być ograniczony ze względu na stan konserwatorski.
6. Czy archiwum prowadzi lekcje archiwalne dla szkół? Gliwicki oddział organizuje lekcje archiwalne i spotkania edukacyjne dla uczniów. Szczegóły dotyczące terminów, grup wiekowych i tematyki oraz zapisy prowadzone są bezpośrednio przez placówkę — warto zainteresować się tą formą, szczególnie przy realizacji projektów historycznych dotyczących lokalnej przeszłości.
Materiał źródłowy stanowiła strona katowice.ap.gov.pl. Dane mogą się zmieniać; pamiętaj, warto sprawdzić je na oficjalnej stronie.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Brakujący odcinek obwodnicy Gliwic ma domknąć ring. Zebrano 296 tys. zł

Wjazd od ul. Sobieskiego do Szpitala Miejskiego znów dostępny

GTK Gliwice przegrywa ze Startem Lublin 83:87. Bolesne 17:32

Dwa tarasy i schody przedszkola w Sośnicy przeszły remont za blisko 300 tys. zł

Dziewięć wydarzeń w niedzielę. Gliwicki weekend wypełnią koncerty, kino i teatr

Koncert wśród palm może zapoczątkować nowy cykl wydarzeń w Gliwicach

Po sezonie altany zostają bez nadzoru. Policja w Gliwicach ostrzega działkowców

Kontrola drogowa w Gliwicach zakończyła się zarzutem próby przekupstwa

Blisko 187 tysięcy cebul kwiatowych trafi do pasów drogowych w Gliwicach

Brakujące 1,7 kilometra domknie gliwicką obwodnicę

Kwesta przyniosła prawie 300 tys. zł. Pieniądze wesprą hospicjum w Gliwicach

Uczniowie z Gliwic zrealizowali 48 pomysłów. Rusza kolejna edycja SBO

17 dzieci dostanie własne klony. Nowe nasadzenia trafią do Śródmieścia

25 nowych domków trafi na jarmark. Później posłużą przy innych imprezach
Przydatne dane teleadresowe
- Pierwszy Urząd Skarbowy w Gliwicach - kontakt, godziny, e-usługi i terminy
- Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach - kontakt, poradnie, rejestracja
- Subregion Centralny w Gliwicach - kontakt, godziny i dostępność
- Muzeum w Gliwicach - bilety, godziny, oddziały i wystawy
- Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Gliwicach - kontakt, godziny, najem i sprzedaż mieszkań
- Komenda Miejska PSP w Gliwicach - kontakt, adres, sprawy urzędowe
