Biuro Urbanisty przekształca miejską przestrzeń Gliwic - od testów w terenie do konkursów

W samym sercu planowania przestrzeni w Gliwicach powstało miejsce, które łączy analizę z praktycznym testowaniem rozwiązań. Biuro Urbanisty Miasta działa jak miejski think tank - bada, projektuje i rozmawia z ludźmi, zanim zapadną formalne decyzje. Efekty pierwszego roku pracy widać w mikroprojektach i prototypach, teraz priorytetem ma być przełożenie koncepcji na przetargi i konkursy.

• Biuro Urbanisty Miasta jako warsztat myślenia o przestrzeni
• Prototypy w praktyce - ul. Zwycięstwa, Plac Krakowski i mniejsze projekty
• Co się szykuje - od koncepcji do konkursów i inwestycji

Biuro Urbanisty Miasta jako warsztat myślenia o przestrzeni

Biuro funkcjonuje w strukturze Urzędu Miejskiego, współdzieląc siedzibę z jednostkami planistycznymi przy ul. Jasnej 31a, by ułatwić przejście od analiz do zapisów planistycznych. Na jego czele stoi miejska urbanistka Agata Twardoch, której zadaniem jest systemowe podnoszenie jakości przestrzeni miejskiej — od standardów zieleni po wskazywanie miejsc dla małej architektury.

W pierwszym roku biuro skupiło się na diagnostyce: mapowaniu dostępności zieleni, wskazywaniu miejsc do odbrukowań, lokalizowaniu ławek i katalogowaniu murali. Przygotowano miejskie wytyczne odnoszące się do zieleni, które mają wpływać nie tylko na inwestycje miejskie, lecz także prywatne przedsięwzięcia.

Współpraca instytucjonalna obejmuje m.in. Śląski Urban Lab, Stowarzyszenie Architektów Polskich, Zarząd Budynków Miejskich, Towarzystwo Budownictwa Społecznego oraz partnerów z programów europejskich - między innymi LIFE Archiclima 2025 i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Prototypy w praktyce - ul. Zwycięstwa, Plac Krakowski i mniejsze projekty

Najbardziej zauważalne działania BUR to testy urbanistyczne na ul. Zwycięstwa, gdzie w realnej skali sprawdzano zwężenia i nową organizację ruchu. Badania terenowe uzupełniono ankietami i rozmowami z mieszkańcami; raport z prototypowania posłużył jako podstawa do koncepcji przebudowy tej arterii.

Równolegle prowadzone były konsultacje dotyczące Placu Krakowskiego – prace badawcze przygotował Śląski Urban Lab, a część działań w kontekście adaptacji do zmieniającego się klimatu jest finansowana w ramach LIFE Archiclima 2025. BUR angażowało także interesariuszy przy miejscach takich jak teren między PreZero Areną a ul. Pszczyńską czy przy przedłużeniu ul. Sowińskiego.

Mniejsze, ale istotne pomysły obejmują:

• koncepcję Parku Południowego wzdłuż ul. Rybnickiej,
• parki kieszonkowe, ogrody deszczowe i miejski sad,
• wstępne wytyczne dla dzielnicy Politechnika i warianty zagospodarowania Łąk Igrowych ze stałą sceną,
• porządkowanie i katalogowanie miejskich murali.

Biuro uczestniczyło też w przygotowaniu części architektonicznej przetargu na rewitalizację Ruin Teatru Victoria, pracując nad projektem wnętrz i koncepcją integracji tego miejsca z przyszłą Gliwicką Strefą Kultury.

Co się szykuje - od koncepcji do konkursów i inwestycji

Z działań diagnostycznych ma nadejść seria formalnych kroków: konkursów architektonicznych i przetargów, które pozwolą wdrożyć przygotowane koncepcje. W planach są między innymi:

• finalizacja koncepcji Placu Krakowskiego z wariantami preferowanymi przez mieszkańców (gotowa ma być w pierwszym kwartale),
• pokazanie koncepcji przebudowy ul. Zwycięstwa na całym odcinku z pierwszym etapem prac od ul. Dolnych Wałów do ul. Wyszyńskiego,
• konkursy architektoniczne dla terenu wokół Ruin Teatru Victoria i dla projektu Gliwickiego Kwartału Kultury,
• konkursy na wielopoziomowe parkingi w Śródmieściu łączące funkcje transportowe z usługami i zielenią,
• konkurs urbanistyczny na zagospodarowanie nabrzeży Kłodnicy jako podstawa Bulwarów Kłodnicy.

BUR angażuje się też w politykę mieszkaniową: wspólne prace z Stowarzyszeniem Architektów Polskich nad koncepcjami mieszkań na wynajem, projektami przekształcenia pustostanów na mieszkania współdzielone dla seniorek, a także programami domu wielopokoleniowego realizowanymi z Zarządem Budynków Miejskich i Towarzystwem Budownictwa Społecznego. Trwają ponadto koncepcje zagospodarowania terenów poprzemysłowych, od zabudowań Huty Szkła Scharffa po obszary po KWK Sośnica.

BUR zapowiada też raport z diagnozy przestrzeni miejskiej w ramach starań o tytuł „Miasto Przyjazne Dzieciom” UNICEF, co może wpłynąć na priorytety inwestycyjne związane z potrzebami młodszych użytkowników miasta.

Perspektywa praktyczna - co mieszkańcy powinni wiedzieć Dla mieszkańców oznacza to stopniowe pojawianie się konkretnych projektów, ale także okres dyskusji i zmian organizacji ruchu. W najbliższym czasie warto zwrócić uwagę na:

• ogłoszenia konkursów i konsultacji - to moment, gdy można wpływać na ostateczne rozwiązania,
• możliwe etapowe utrudnienia w trakcie realizacji prac (np. przy przebudowie ul. Zwycięstwa),
• korzyści długoterminowe: więcej zieleni, nowe miejsca rekreacji, integracja przestrzeni kulturalnej wokół Ruin Teatru Victoria oraz lepsze połączenia rowerowe i piesze.

Plany BUR sugerują też, że inwestycje będą miały silny komponent ekologiczny i społeczny — od ogrodów deszczowych po domy wielopokoleniowe z udogodnieniami. Dla osób zainteresowanych udziałem w konsultacjach najpraktyczniejsze będą komunikaty Urzędu Miejskiego i zaproszenia organizowane przez Biuro Urbanisty Miasta oraz partnerów projektów.

na podstawie: Urząd Miejski Gliwice.