Tłumy w Domu Pamięci w Gliwicach na filmie o Horście Bienku i dyskusja po projekcji

Pełna sala, tłok przy drzwiach i dyskusja, która przeciągnęła się po seansie – w niedzielę Dom Pamięci Żydów Górnośląskich przy ul. Poniatowskiego wypełnił się widzami na film Piotra Kucińskiego o Horście Bienku, a temat tożsamości Gliwic znów zajął centralne miejsce rozmów.

• Gliwiczanie zobaczcie, dlaczego Bienk stał się literackim obliczem miasta
• Obejrzyj film, przyjdź na spacery i weź pamiątkę - terminy i miejsce

Gliwiczanie zobaczcie, dlaczego Bienk stał się literackim obliczem miasta

Na finał Dni Gliwic trafił półgodzinny reportaż Piotra Kucińskiego Utracony świat. W poszukiwaniu Horsta Bienka – i przyciągnął tak wielu mieszkańców, że nie wszystkim starczyło miejsc w sali. Projekcja odbyła się w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich - oddziale Muzeum w Gliwicach przy ul. Poniatowskiego. Publiczność pojawiła się tłumnie, a osoby przybyłe tuż przed rozpoczęciem seansu musiały pozostać stojąc, bo zabrakło krzeseł.

Film prowadzi widza przez literacki świat Horsta Bienka (1930-1990), urodzonego i wychowanego w międzywojennych Gleiwitz pisarza, eseistę i dziennikarza. W centrum uwagi są cztery powieści tworzące gliwicką tetralogię: Pierwsza polka, Wrześniowe światło, Czas bez dzwonów i Ziemia i ogień. To w tych powieściach Bienek opisał dramat wojny i wysiedleń oraz mechanizmy budowania wspólnoty na styku kultur, języków i religii.

W filmie i podczas dyskusji podkreślano, że choć biografia Bienka obejmuje m.in. pobyt w sowieckim łagrze w Workucie (gdzie trafił w 1951 roku), jego refleksje o utracie domu i konieczności porozumienia mają wymiar uniwersalny. Widzowie zwrócili uwagę, że te tematy brzmią szczególnie mocno dziś, w cieniu wojny na Ukrainie i kolejnych fal migracji.

„Bardzo się cieszę z tak ogromnego zainteresowania tym filmem - zaskoczyli nas Państwo bardzo pozytywnie, tak jak codziennie w trakcie Dni Gliwic i tak jak na początku wakacji, podczas pierwszego gliwickiego Biennale. Szczelnie wypełniona sala świadczy o tym, że jest w gliwiczanach potrzeba mówienia i dyskutowania o tożsamości, szczególnie ważna w perspektywie trwania pierwszych od dłuższego czasu dni naszego miasta. Różnorodność ważnych dla Gliwic ludzi i miejsc wpisuje się w gliwickie DNA i siłę tego miasta

Autorką cytowanego powitania jest prezydentka Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka, która witała uczestników wydarzenia.

Obejrzyj film, przyjdź na spacery i weź pamiątkę - terminy i miejsce

Po seansie odbyła się dyskusja z udziałem prof. Daniela Pietrka z Uniwersytetu Opolskiego, prof. Józefa Olejniczaka z Uniwersytetu Śląskiego, Grzegorza Jędrasika - dyrektora TVP Polonia pochodzącego z Gliwic - oraz reżysera Piotra Kucińskiego. Rozmowa objęła miejsce Bienka w literaturze polskiej i światowej oraz jego znaczenie dla rozmowy o tożsamości, różnorodności i wspólnocie.

Pokaz w Domu Pamięci Żydów Górnośląskich miał dodatkowy kontekst lokalny. To w sąsiedztwie kościoła Chrystusa Króla i dawnej ulicy An der Waldschule, dziś noszącej imię Bienka, znajdował się „kwadrat dzieciństwa” pisarza. Uczestnicy podkreślali, że ta symboliczna przestrzeń - gdzie splatają się ślady niemieckiej, polskiej i żydowskiej historii Gliwic - idealnie służyła opowieści o autorze, który stworzył literacki pomnik miasta i całego Górnego Śląska.

Rok 2025 ma dla gliwiczan szczególne znaczenie: przypada 95. rocznica urodzin Horsta Bienka oraz 50-lecie publikacji Pierwszej polki, pierwszej części tetralogii. Z tej okazji Muzeum w Gliwicach zapowiada kolejne spotkanie podczas Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego w dniach 20-21 września. W programie znajdą się spacery śladami pisarza, które wychodzą z Domu Pamięci Żydów Górnośląskich (dawnego domu przedpogrzebowego) i prowadzą wprost do jego „kwadratu dzieciństwa”.

Muzeum przygotowało też drobny gadżet dla odwiedzających: papierową kopię domu Horsta Bienka do samodzielnego składania, która ma pełnić rolę pamiątki i pomoc w przybliżeniu postaci mieszkańcom.

Dla tych, którzy nie zdążyli na niedzielny pokaz, informacja praktyczna: Utracony świat. W poszukiwaniu Horsta Bienka będzie można obejrzeć w TVP Polonia i w aplikacji mobilnej stacji w poniedziałek, 8 września, o godz. 22.30. Kolejna emisja zaplanowana jest na 9 września o godz. 14.20.

(kik)

Na podst. Urząd Miejski w Gliwicach