Ścięte drzewa zostają w Parku Chrobrego. Powód zaskakuje

Wśród uporządkowanych alejek Parku Chrobrego w Gliwicach można natknąć się na pozostawione kłody. Nie są przeoczeniem ani zaniedbaniem. W ich wnętrzu znaleziono owady, których siedliska podlegają ochronie, dlatego drewno pozostanie na miejscu aż do naturalnego rozkładu.

• Badanie wykazało obecność chronionego chrząszcza
• Martwe drewno staje się miejskim mikrosiedliskiem
• Zgniotek cynobrowy potrzebuje świeżo obumarłych drzew

Badanie wykazało obecność chronionego chrząszcza

W lutym próbki z drzew pobrał Wojewódzki Inspektorat Ochrony i Nasiennictwa w Katowicach. Takie kontrole odbywają się dwa razy w roku i służą wykrywaniu agrofagów, czyli organizmów mogących zagrażać roślinom. Tym razem nie znaleziono szkodliwych owadów. Badanie ujawniło natomiast dwa pożyteczne gatunki chrząszczy – ćwieczaka obrzeżonego oraz zgniotka cynobrowego.

Drugi z nich jest w Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową. Przepisy ustawy o ochronie przyrody zabraniają między innymi umyślnego zabijania takich owadów, płoszenia ich oraz niszczenia miejsc, w których żyją. Z tego powodu kłody po ściętych drzewach nie mogą zostać wywiezione ani zutylizowane. Muszą pozostać w Parku Chrobrego do czasu, gdy rozłożą się w sposób naturalny.

Dla osób spacerujących po parku oznacza to, że pozostawione pnie są częścią ochrony przyrody, a nie elementem wymagającym uprzątnięcia. Ich obecność wskazuje również, że drewno może pełnić funkcję siedliska dla organizmów niewidocznych na pierwszy rzut oka.

Martwe drewno staje się miejskim mikrosiedliskiem

Ćwieczak obrzeżony jest owadem saproksylicznym, czyli związanym z martwym drewnem. Zasiedla przede wszystkim wilgotne, przegrzybiałe i obumarłe pnie. W drzewie znajdującym się już w odpowiednim stadium rozkładu drąży korytarze, ułatwia dopływ powietrza i wilgoci, a tym samym przyspiesza dalsze przemiany drewna.

Zanim kłoda stanie się odpowiednim miejscem dla ćwieczaka, często musi zostać osłabiona przez grzyby saprotroficzne. To one rozkładają drewno i przygotowują je dla kolejnych organizmów. W ten sposób pojedynczy pień może zapewniać schronienie wielu mniejszym gatunkom.

Miejski Zarząd Usług Komunalnych w Gliwicach wskazuje, że pozostawianie martwego drewna jest coraz częściej stosowane także w miejskich parkach.

Pozostawianie kłód martwego drewna to trend wprowadzany w nowoczesnych przestrzeniach miejskich. W parkach kłody tworzą naturalne mikrosiedliska, a także mogą pełnić funkcję małej architektury, takiej jak naturalne ławki czy elementy ścieżek edukacyjnych.

Zgniotek cynobrowy potrzebuje świeżo obumarłych drzew

Zgniotek cynobrowy ma spłaszczone ciało i intensywnie czerwone ubarwienie. Taka budowa pozwala mu kryć się w wąskich szczelinach, do których większe drapieżniki nie mają dostępu. Gatunek wybiera lasy o naturalnym charakterze, z dużą ilością starszych drzew, ale nie zasiedla każdego pnia.

Najczęściej interesuje go drewno obumarłe niedawno – od kilku miesięcy do najwyżej trzech lat. W takim materiale nadal zachodzą procesy fermentacji soków roślinnych, przyciągające organizmy będące pokarmem zgniotka. Pozostawienie kłód w miejscu znalezienia zwiększa więc szansę na zachowanie całego środowiska potrzebnego temu chrząszczowi.

Larwy zgniotka potrafią przetrwać bardzo silne mrozy. Wytwarzają białka ograniczające zamarzanie i gromadzą glicerol, który chroni komórki przed uszkodzeniem przez kryształki lodu. W warunkach naturalnych znoszą temperaturę do –58 stopni Celsjusza, a w laboratorium odnotowano ich przeżycie przy niemal –100 stopniach.

Obecność zgniotka cynobrowego uznaje się za wskaźnik dobrego stanu środowiska. Jako gatunek wskaźnikowy i parasolowy sygnalizuje, że w danym miejscu zachowały się naturalne procesy oraz odpowiednia ilość martwego drewna. W Parku Chrobrego pozostawione kłody są więc nie tylko pozostałością po wycince, ale także częścią warunków, które umożliwiły wykrycie chronionego owada.

na podstawie: UM Gliwice.