Dwa gliwickie skwery mają nowych patronów. Ich biografie robią wrażenie

Na jednym zieleńcu upamiętniono ludzi, którzy w kanałach Lwowa ratowali Żydów. Drugi patron przypomina postać związaną z polskim taternictwem i alpinizmem. Gliwiccy radni zatwierdzili nazwy skwerów na Zatorzu i w Żernikach, nadając miejscom adresy związane z historią, odwagą i górską pasją.

• Skwer przy Poniatowskiego przypomina o ratowaniu życia
• W Żernikach patronem skweru został człowiek gór
• Gliwicka część biografii obejmuje uczelnię i szkolenie wspinaczy

Skwer przy Poniatowskiego przypomina o ratowaniu życia

Skwer pomiędzy jezdniami ul. Józefa Poniatowskiego na Zatorzu, w sąsiedztwie Domu Pamięci Żydów Górnośląskich, nosi odtąd imiona Leopolda Sochy i Stefana Wróblewskiego. Obaj byli polskimi pracownikami lwowskich zakładów oczyszczania miasta. Od 30 maja 1943 roku do 27 lipca 1944 roku ukrywali w kanałach Lwowa grupę Żydów.

Za tę pomoc zostali uhonorowani tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Z inicjatywą nadania skwerowi ich imienia wystąpiła prezydent Gliwic Katarzyna Kuczyńska-Budka.

Leopold Socha urodził się 28 sierpnia 1909 roku we Lwowie. Po wojnie zamieszkał w Gliwicach z żoną, córką oraz ocalałymi osobami, którym wcześniej pomógł. Był współzałożycielem „Baru lwowskiego”. Zginął 12 maja 1946 roku, potrącony przez sowiecką ciężarówkę wojskową, gdy ratował życie córki. Spoczął na Cmentarzu Centralnym.

Stefan Wróblewski przyszedł na świat 19 grudnia 1909 roku w Mostkach pod Lwowem. W styczniu 1945 roku został aresztowany i wywieziony do ciężkiej pracy w kopalni w Donbasie. Po powrocie, w maju 1946 roku, wraz z rodziną został przesiedlony ze Lwowa. Najpierw trafił do Pyskowic, a później osiadł w Gliwicach.

Pracował początkowo w zakładach gazowniczych w Zabrzu, następnie w gliwickiej Gazobudowie. Do emerytury był inkasentem gazowni. Zmarł 14 maja 1984 roku i został pochowany na Cmentarzu Lipowym. Lokalizacja skweru sprawia, że jego nazwa sąsiaduje z miejscem poświęconym pamięci Żydów Górnośląskich, tworząc czytelne historyczne sąsiedztwo.

W Żernikach patronem skweru został człowiek gór

Skwer przy ul. Ignacego Domeyki w Żernikach otrzymał imię Zdzisława Dziędzielewicza-Kirkina, używającego pseudonimu „Dziędziel”. Był inżynierem, taternikiem i alpinistą związanym z Gliwicami. Z wnioskiem o upamiętnienie go w ten sposób wystąpił Klub Wysokogórski Gliwice.

Urodził się 25 września 1916 roku we Lwowie. W Tatry pojechał po raz pierwszy jako pięciolatek, a w wieku 13 lat zamieszkał z rodziną w Zakopanem. Studiował na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, jednak naukę przerwał wybuch wojny.

Od młodości działał w harcerstwie. W 1933 roku został drużynowym I Zakopiańskiej Drużyny Harcerzy im. ks. Józefa Poniatowskiego. Organizował również obozy wędrowne i narciarskie w Tatrach polskich oraz słowackich. Wspinaczkę rozpoczął w 1936 roku.

Należał do sportowej grupy „Makolągwy”, wyodrębnionej z Harcerskiego Klubu Narciarskiego „Zakopane”. Jej członkowie rozwijali w Polsce technikę hakową, korzystając między innymi z niemieckiej literatury. Dziędzielewicz projektował haki, których wykonanie zlecał kowalowi i ślusarzowi. Z ich pomocą wytyczał w Tatrach nowe drogi i warianty, nierzadko na granicy ówczesnych możliwości.

Wojna zastała go podczas wspinaczki na Zawratowej Turni, gdzie pokonywał nową drogę „Przez Matkę Boską”. Mimo wojennych warunków nie przerwał działalności górskiej. Pracował w różnych miejscach, walczył w Armii Krajowej, a w grudniu 1942 roku wrócił do Lwowa i podjął pracę w niemieckich firmach.

Gliwicka część biografii obejmuje uczelnię i szkolenie wspinaczy

Po wojnie Zdzisław Dziędzielewicz-Kirkin przyjechał do Gliwic. Studiował na Politechnice Śląskiej, a później pracował tam jako asystent. Był również starszym projektantem w Gliwickich Zakładach Hutniczych, które później działały jako Biprohut.

W 1949 roku należał do założycieli Koła Śląskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Katowicach. Później jego działalność była przede wszystkim związana z Gliwicami i Śląskiem. Prowadził kursy oraz obozy dla kolejnych pokoleń taterników, a także szkolenia z narciarstwa wysokogórskiego w Dolinie Pięciu Stawów Polskich.

Był ratownikiem TOPR i honorowym członkiem Klubu Wysokogórskiego, Polskiego Związku Alpinizmu oraz reaktywowanego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Wprowadzał w świat gór osoby, które później zapisały się w historii polskiego i światowego alpinizmu.

Do końca życia pozostał aktywny. Wspinał się i jeździł na nartach jeszcze jako 90-latek. Zmarł 21 września 2010 roku w Gliwicach, krótko przed 94. urodzinami. Został uznany za ojca taternictwa.taglia

na podstawie: UM Gliwice.